محمدرضا شاه پهلوی، آخرین پادشاه ایران، تنها یک رهبر سیاسی نبود؛ او نمادی از تجدد، ثروت و سلیقهی خاص در قرن بیستم به شمار میرفت. در حالی که بسیاری او را با کلکسیون افسانهای خودروهایش و مهمانیهای مجلل میشناسند، اما برای ما در دنیای ساعت، او یک جایگاه متفاوت دارد: یک کلکسیونر پیشرو با سلیقهای جلوتر از زمان خود.
شاه ایران تنها خریدار ساعتهای لوکس نبود؛ او سفارشدهنده مدلهایی بود که امروز “جام مقدس” (Holy Grail) دنیای ساعت محسوب میشوند. از سفارش سنگینترین رولکس پلاتینیوم تاریخ تا اینکه گفته میشود او اولین خریدار ساعت اودمار پیگه رویال اوک در جهان بوده است.
در این مقاله اختصاصی از گالری علیرضا ساعتچی، درهای خزانه سلطنتی را باز میکنیم تا نگاهی به شگفتانگیزترین ساعتهای محمدرضا شاه بیندازیم.
شاه و جرالد جنتا: پیشگام در ساعتهای اسپرت لوکس
در دهه ۷۰ میلادی، زمانی که دنیای ساعت در حال تغییر بود، شاه ایران مشتری پروپاقرص نابغه طراحی ساعت، جرالد جنتا (Gérald Genta) بود. دو مورد از مشهورترین ساعتهای تاریخ که توسط جنتا طراحی شدهاند، ارتباط عمیقی با شاه دارند.
۱. اودمار پیگه رویال اوک (Audemars Piguet Royal Oak)
افسانهها میگویند که شاه ایران تنها با دیدن طرحهای اولیه روی کاغذ، شیفتهی کانسپت رویال اوک شد و اولین سفارشدهنده این ساعت در جهان بود.
مدل کبرا (Cobra Ref. 5403BC): یکی از خاصترین ساعتهای او، یک مدل طلای سفید ۱۸ عیار بود. این ساعت با بند یکپارچه و بافتدار خود ظاهری شبیه پوست خزنده داشت و به همین دلیل به “کبرا” معروف شد. صفحه سرمهای با نشانگرهای الماس و قفل پیچی پشت قاب، تضادی عجیب از تجمل و اسپرت بودن را به نمایش میگذاشت.
۲. پتک فیلیپ ناتیلوس (Patek Philippe Nautilus)
چند سال بعد، شاه به شاهکار دیگر جنتا، یعنی پتک فیلیپ ناتیلوس (Ref. 3700) روی آورد.
مدل جامبو (The Original Jumbo): برخلاف رویال اوک که ساعتی پرزرقوبرق بود، شاه ناتیلوس را با کتوشلوارهای رسمی و در دفتر کارش میپوشید. استایل او به تثبیت جایگاه ناتیلوس به عنوان یک ساعت لوکسِ روزمره کمک شایانی کرد.
رولکسهای سفارشی: داستان “پادشاه دی-دیتها”
محمدرضا پهلوی فقط ساعت نمیخرید؛ او آنها را خلق میکرد. دربار ایران بارها سفارشهای ویژهای به رولکس داد که امروزه نایابترین مدلهای این برند هستند.
رولکس دی-دیت رفرس ۱۸۳۱ (Rolex Ref. 1831)
این ساعت که در سال ۱۹۷۷ سفارش داده شد، احتمالاً کمیابترین و خاصترین رولکس تاریخ است.
تعداد تولید: تنها ۹ عدد از این ساعت ساخته شده است (همه به سفارش دربار).
مشخصات: بدنهای از پلاتین خالص با وزن حیرتانگیز ۲۹۰ گرم (سنگینترین رولکس تاریخ). طراحی قاب آن «تونو» (بشکهای) شکل است که شبیه مدلهای اویستر کوارتز میباشد، اما با موتور مکانیکی کالیبر ۱۵۵۵.
ارزش: یکی از این ۹ ساعت در حراجی فیلیپس سال ۲۰۱۶ به قیمت ۲۲۵,۰۰۰ دلار فروخته شد. امروزه قیمت آن میلیوندلاری تخمین زده میشود.
رولکس دی-دیت “استلا قرمز” (Ref. 1807)
این ساعت هدیهای از طرف شاه به نخستوزیر یونان در سال ۱۹۶۷ بود. یک رولکس طلای رزگلد با صفحه لاکیِ کمیاب “Red Stella” که امروزه کلکسیونرها برای داشتن آن سر و دست میشکنند.
ساعت به عنوان ابزار دیپلماسی
برای شاه، ساعت نمادی از دوستی و قدرت بود. در جشنهای ۲۵۰۰ ساله پرسپولیس در سال ۱۹۷۱ (که به عنوان بزرگترین مهمانی تاریخ مدرن شناخته میشود)، ساعتهای لوکس به پادشاهان، ملکهها و رؤسای جمهور هدیه داده شد.
ساعتهای سکهای کوروم (Corum Coin Watches): شاه دستور ساخت ساعتهایی را داد که صفحه آنها سکه طلای ۲۲ عیار ایرانی مربوط به سال ۱۳۳۹ بود.
واشرون کنستانتین (Vacheron Constantin): ساعتهای جیبی و مچی متعددی با حکاکی تصویر شاه و ملکه فرح پهلوی به مهمانان عالیرتبه اهدا میشد.
علاوه بر این، در کلکسیون شخصی او مدلهایی مثل رولکس دیتونا (Ref. 6263) و ساعتهای جواهرنشان پیاژه (Piaget) نیز دیده میشد که نشاندهنده علاقه او به ترندهای روز دنیا بود.
میراثی که تیکتاک میکند
اگرچه بخش زیادی از کلکسیون شخصی شاه پس از انقلاب ۱۹۷۹ ناپدید یا پراکنده شد، اما قطعاتی که گهگاه در حراجیهای بزرگ دنیا ظاهر میشوند، داستان مردی را روایت میکنند که عاشق واقعی ساعت بود. او فقط یک خریدار ثروتمند نبود؛ او یک حامی هنر (Patron) بود که ارزش مهندسی و طراحی را درک میکرد.
از ظرافت اسپرتِ پتک فیلیپ ناتیلوس تا سنگینی باوقارِ رولکس پلاتینیوم سفارشی، کلکسیون محمدرضا شاه پهلوی فصلی درخشان و فراموشنشدنی در تاریخ ساعتسازی جهان است.
رویای داشتن ساعتهای سلطنتی
آیا شما هم مثل شاه ایران، شیفتهی طراحیهای جاودانه جرالد جنتا یا استحکام رولکس هستید؟
ما در گالری علیرضا ساعتچی مجموعهای از اصیلترین ساعتهای لوکس جهان (از رولکس و پتک فیلیپ تا اودمار پیگه) را گردآوری کردهایم. شاید نتوانید رولکس پلاتینیوم شماره ۱ از ۹ را داشته باشید، اما میتوانید صاحب ساعتی باشید که همان روح و اصالت را دارد.