دنیای ساعتهای لوکس میتواند گیجکننده باشد، بهخصوص برای کلکسیونرهای تازهکار که با «زبان رولکس» آشنا نیستند. صدها اصطلاح تخصصی وجود دارد که حتی حرفهایترین افراد را هم گاهی سردرگم میکند. وقتی در آگهیها یا انجمنهای ساعت میخوانید: “یک سابمارینر نو-هولز با صفحه اسپایدر و بند سالید…” دقیقاً منظور چیست؟
اگر تا به حال با کلماتی مثل “پپسی”، “موتور کالیبر”، “بند جوبیلی” یا “صفحه استلا” برخورد کردهاید و معنی آن را نمیدانستید، این صفحه مرجع نهایی شماست. ما در گالری علیرضا ساعتچی این دیکشنری تخصصی را آماده کردهایم تا به عنوان یک راهنمای همیشگی برای درک دنیای رولکس از آن استفاده کنید.
بخش اول: اصطلاحات عمومی و مدلها (General Terms)
۱. تو-تون (Two-tone) یا رولسور (Rolesor)
اصطلاحی برای توصیف ساعتی که از ترکیب دو فلز متفاوت (معمولاً استیل ضدزنگ و طلای زرد ۱۸ عیار) ساخته شده است. رولکس به طور رسمی نام تجاری Rolesor را برای این ترکیب ثبت کرده است.
۲. استیل ۹۰۴L (Oystersteel)
آلیاژ استیل اختصاصی و بسیار سخت رولکس. برخلاف استیل ۳۱۶L که سایر برندها استفاده میکنند، استیل ۹۰۴L دارای مقادیر بیشتری نیکل و مس است که آن را در برابر خوردگی و اسید فوقالعاده مقاوم میکند و درخشش خاصی پس از پولیش دارد.
۳. سابمارینر (Submariner)
محبوبترین مدل اسپرت رولکس که در سال ۱۹۵۴ به عنوان اولین ساعت غواصی مدرن معرفی شد. نماد ساعتهای غواصی جهان با مقاومت در برابر آب.
۴. کازموگراف دیتونا (Cosmograph Daytona)
نام کامل ساعتهای کرنوگراف (زمانسنج) رولکس که از سال ۱۹۶۳ برای رانندگان مسابقه تولید میشود. دیتونا مشهورترین ساعت کرنوگراف جهان است.
۵. دیتجاست (Datejust)
ساعت کلاسیک و نمادین رولکس. نام این مدل از عملکرد آن گرفته شده است: تاریخ در نیمهشب به صورت ناگهانی (Just) تغییر میکند، نه تدریجی.
۶. وینتیج (Vintage Rolex)
اصطلاحی کلی برای هر ساعت رولکس که ۳۰ سال یا بیشتر از عمر آن گذشته باشد.
۷. سراکروم (Cerachrom)
ترکیب کلمات “Ceramic” و “Chrome” (به معنی رنگ). نام تجاری رولکس برای بزلهای سرامیکی ضدخش و ضدتغییر رنگ که در مدلهای مدرن جیامتی، سابمارینر و دیتونا استفاده میشود.
بخش دوم: لقبهای معروف رولکس (Rolex Nicknames)
جامعه کلکسیونرها برای مدلهای خاص رولکس بر اساس رنگبندی، نامهای مستعار جالبی گذاشتهاند:
پپسی (Pepsi): مدل GMT-Master با اینسرت بزل قرمز و آبی (قرمز برای روز، آبی برای شب).
کوک (Coke): مدل GMT-Master با بزل قرمز و مشکی (شبیه قوطی کوکا کولا).
بتمن (Batman): مدل GMT-Master II با بزل مشکی و آبی.
هالک (Hulk): مدل Submariner با صفحه سبز و بزل سرامیکی سبز (Ref. 116610LV).
کرمیت (Kermit): مدل Submariner با صفحه مشکی و بزل آلومینیومی سبز (تولید شده برای ۵۰ سالگی سابمارینر).
روتبیر (Root Beer): مدل GMT-Master با ترکیب رنگ قهوهای و طلایی/کرم (شبیه نوشیدنی روتبیر).
پل نیومن (Paul Newman): مدلهای قدیمی دیتونا (Ref. 6239) با صفحه خاص “اگزوتیک” و زیر-صفحههای متفاوت که بازیگر مشهور پل نیومن میپوشید.
جیمز باند (James Bond): سابمارینر کلاسیک بدون محافظ دسته کوک (Ref. 6538) که شان کانری در اولین فیلمهای ۰۰۷ میپوشید.
استیو مککوئین (Steve McQueen): مدل Explorer II (Ref. 1655) با عقربه نارنجی بزرگ. (نکته: استیو مککوئین در واقعیت سابمارینر میپوشید، اما این لقب روی اکسپلورر ماند!).
تاندربرد (Thunderbird): مدل دیتجاست Turn-O-Graph با بزل چرخشی که توسط تیم آکروباتیک نیروی هوایی آمریکا استفاده میشد.
بخش سوم: آناتومی خارجی (قاب و بزل)
بزل (Bezel): یا “زه”. حلقهای که دور شیشه ساعت قرار دارد.
بزل فلوتد (Fluted): بزل کنگرهدار یا شیاردار که همیشه از طلا ساخته میشود (امضای رولکس).
بزل انجین-ترند (Engine Turned): بزل استیل با طرحهای خطی حکاکی شده (دیگر تولید نمیشود).
سایکلوپس (Cyclops): ذرهبین روی شیشه ساعت که تاریخ را ۲.۵ برابر بزرگتر نشان میدهد.
هلیوم اسکیپ ولو (Helium Escape Valve): سوپاپ خروج گاز هلیوم در مدلهای Sea-Dweller و Deepsea برای جلوگیری از ترکیدن شیشه ساعت هنگام بازگشت غواصان از عمق زیاد.
کراون گارد (Crown Guard): دو برآمدگی فلزی در سمت راست قاب که از دسته کوک در برابر ضربه محافظت میکنند.
ریهات (Rehaut): دیواره داخلی قاب (فاصله بین صفحه و شیشه). در مدلهای مدرن، کلمه ROLEX دور تا دور این حلقه حکاکی شده است.
کیسِ سوراخدار (Holes Case): مدلهای قدیمی که سوراخ پینِ بند روی بدنه باز بود و تعویض بند را راحت میکرد.
کیسِ بدون سوراخ (No-Holes Case): بدنههای مدرن که جای پین پوشیده شده و ظاهری یکدست دارد.
بخش چهارم: اصطلاحات بند ساعت (Bracelets & Links)
بند اویستر (Oyster): بند اسپرت، تخت و سه تکه که روی اکثر مدلهای حرفهای (Professional) دیده میشود.
بند جوبیلی (Jubilee): بند ۵ تکه (سه ردیف کوچک در وسط) که ظاهری مجلسیتر و راحتتر دارد. معمولاً روی دیتجاست و جیامتی پپسی دیده میشود.
بند پرزیدنت (President): بندی با قطعات نیمدایرهای که فقط از طلا یا پلاتین ساخته میشود و مختص مدل Day-Date است.
بند پرلمستر (Pearlmaster): بندی جواهرنشان با لبههای گرد که روی مدلهای گرانقیمت پرلمستر استفاده میشود.
ایزی لینک (Easy Link): سیستم افزایش طول بند مخفی (تا ۵ میلیمتر) که زیر قفل قرار دارد (برای روزهای گرم که مچ دست ورم میکند).
گلاید لاک (Glide Lock): سیستم پیشرفته تنظیم طول بند در سابمارینرها که اجازه میدهد بدون ابزار، سایز بند را برای پوشیدن روی لباس غواصی تغییر دهید.
لینک توخالی (Hollow Link): بندهای قدیمی که قطعات آن توخالی بودند (سبکتر اما کشسانی بیشتر در طول زمان).
لینک توپر (Solid Link): بندهای مدرن که قطعات آن از بلوک فلزی توپر ساخته شدهاند (سنگینتر و بادوامتر).
بخش پنجم: انواع صفحه (Dial Variations)
صفحه گیلیچ (Gilt Dial): صفحههای قدیمی که نوشتهها و خطکشیهای روی آن طلاییرنگ است.
صفحه استیک (Stick Dial): صفحهای که نشانگرهای ساعت آن خطی هستند (نه عدد).
صفحه باکلی (Buckley Dial): صفحهای با اعداد رومی چاپ شده (نه برجسته) که به نام کلکسیونر معروف “جان باکلی” نامگذاری شد.
صفحه استلا (Stella Dial): صفحههای لاکی با رنگهای جیغ و روشن (نارنجی، فیروزهای، صورتی) که در دهه ۷۰ برای خاورمیانه تولید میشدند و بسیار کمیاباند.
صفحه تپستری (Tapestry Dial): صفحهای با خطوط عمودی برجسته (بافتدار).
صفحه متئوریت (Meteorite Dial): صفحهای ساخته شده از برش نازک سنگ شهابسنگ واقعی نامیبیا. چون الگوی آن طبیعی است، هیچ دو صفحهای شبیه هم نیستند.
صفحه اسپایدر (Spider Dial): نوعی نقص در صفحههای مشکی دهه ۸۰ که باعث ترک خوردن لاک صفحه شبیه تار عنکبوت میشد. امروزه این نقص یک ویژگی محبوب برای کلکسیونرهاست!
صفحه سیگما (Sigma Dial): وجود علامت سیگما (σ) در پایین صفحه کنار کلمه SWISS که نشان میدهد ایندکسهای ساعت از طلای سفید ساخته شدهاند.
بخش ششم: وضعیت و بازار (Condition & Market)
جعبه و مدارک (Box & Papers): اصطلاحی که نشان میدهد ساعت همراه با جعبه اصلی و کارت گارانتی اولیه فروخته میشود. وجود اینها ارزش ساعت را به شدت بالا میبرد.
پولیش نشده (Unpolished): ساعتی که هرگز زیر دستگاه پولیش نرفته است. برای کلکسیونرها این ساعتها حکم طلا را دارند چون لبههای تیز کارخانه (Bevels) حفظ شده است.
NOS (New Old Stock): ساعتی قدیمی که هرگز فروخته یا پوشیده نشده و سالها در انبار مانده است.
اورحال (Overhaul): سرویس کامل موتور ساعت شامل باز کردن، شستشو، روغنکاری و تنظیم مجدد.
هنوز سوالی دارید؟
زبان رولکس پیچیده است، اما دانستن آن کلید خریدی هوشمندانه است. چه به دنبال یک “پپسی وینتیج با صفحه گیلیچ” باشید و چه یک “دیتجاست مدرن با بند جوبیلی”، ما در گالری علیرضا ساعتچی آمادهایم تا شما را به دنیای شگفتانگیز این تاجداران سوئیسی دعوت کنیم.