برای ساخت یک ساعت لوکس، صدها قطعه ریز و درشت توسط تیمی از ساعتسازان طراحی، تولید و مونتاژ میشوند. هر ساعت ممکن است ظاهری متفاوت داشته باشد، اما آناتومی و استخوانبندی پایه در اکثر آنها یکسان است.
آیا تا به حال شنیدهاید کسی از “بزل”، “لاگ” یا “کالیبر” حرف بزند و ندانید منظورش چیست؟ نگران نباشید. در این راهنمای جامع از گالری علیرضا ساعتچی، تمام اصطلاحات فنی و اجزای ساعت را به زبان ساده برای شما تشریح میکنیم تا مثل یک حرفهای درباره ساعتها صحبت کنید.
۱. پنجره نمایش (Aperture)
پنجره یا شکافی کوچک روی صفحه ساعت که اطلاعات خاصی را نمایش میدهد (مانند تاریخ، میزان ذخیره انرژی یا نشانگر شب و روز).
۲. زه یا بزل (Bezel)
حلقهای که دور شیشه و صفحه ساعت را احاطه کرده است. در ساعتهای غواصی، بزل دارای درجهبندی است تا غواص بتواند مدت زمان ماندن زیر آب را اندازه بگیرد.
۳. بریسلت یا بند فلزی (Bracelet)
در اصطلاح تخصصی، اگر بند ساعت از جنس فلز (استیل، طلا، تیتانیوم) باشد به آن Bracelet میگویند. این بند ساعت را محکم روی مچ نگه میدارد.
۴. قاب یا بدنه (Case)
جعبه اصلی که تمام اجزای ساعت را کنار هم نگه میدارد و موتور داخل آن قرار میگیرد. رایجترین اشکال قاب عبارتند از:
گرد (Round): رایجترین شکل.
مربع (Square)
مستطیل (Rectangle)
کوسنی (Cushion): شبیه بالشتک، مربعی با لبههای گرد.
هشتضلعی (Octagonal): مثل رویال اوک.
بیضی (Oval)
تونو (Tonneau): یا بشکهای شکل.
۵. درب پشت ساعت (Caseback)
صفحهای که پشت قاب ساعت را میپوشاند. دو نوع اصلی دارد:
پشت بسته (Closed): یک صفحه فلزی جامد.
پشت شیشهای (Open/Exhibition): دارای شیشه است که موتور ساعت از پشت آن پیداست.
۶. دسته کوک (Crown)
قطعهای که معمولاً از سمت راست قاب بیرون زده است. از آن برای کوک کردن ساعت، تنظیم زمان یا سایر تنظیمات استفاده میشود.
(نکته تاریخی: ساعتهایی که دسته کوک آنها در سمت چپ قرار دارد، در جنگ جهانی دوم برای خلبانان رایج بود تا بتوانند با دستکشهای ضخیم راحتتر کار کنند).
۷. شیشه ساعت (Crystal)
پوشش شفافی که روی صفحه (یا پشت ساعت) قرار میگیرد و از آن در برابر خاک و آب محافظت میکند. سه نوع اصلی دارد:
سافایر یا یاقوت کبود (Synthetic Sapphire): شفافترین و گرانترین نوع. دومین ماده سخت جهان بعد از الماس است و تقریباً ضدخش میباشد. (استاندارد ساعتهای لوکس).
مینرال (Mineral): همان شیشه معمولی حرارت دیده. نسبت به خط و خش آسیبپذیر است و خش آن پولیش نمیشود.
آکریلیک یا طلق (Acrylic): ارزانترین نوع. شبیه پلاستیک است و خیلی زود خش میافتد، اما نشکن است.
۸. سایکلوپس (Cyclops)
لنز کوچک و ذرهبینمانندی که روی شیشه ساعت (معمولاً بالای تاریخ) قرار میگیرد تا عدد تاریخ را بزرگنمایی کند (امضای کار رولکس).
۹. قفل پروانهای یا تاشو (Deployant Buckle)
یک سگک فلزی تاشو که باز و بسته کردن ساعت را راحتتر و ایمنتر میکند و مانع از افتادن ساعت هنگام باز کردن میشود.
۱۰. صفحه ساعت (Dial)
“چهره” ساعت که عقربهها و نشانگرها روی آن قرار دارند. انواع رایج صفحه بر اساس اعداد:
عربی (Arabic): اعداد انگلیسی/عربی (1, 2, 3).
رومی (Roman): اعداد رومی (I, II, III).
خطی (Stick): فقط خط یا نقطه بدون عدد.
کالیفرنیا (California): نیمی اعداد رومی و نیمی اعداد عربی.
۱۱. زه غواصی (Diving Bezel)
یک زه چرخشی یکطرفه که درجهبندی ۰ تا ۶۰ دقیقه دارد. غواص قبل از پریدن در آب، آن را با عقربه دقیقه تنظیم میکند تا بداند چقدر اکسیژن دارد.
۱۲. عقربهها (Hands)
پیکانهایی که زمان را نشان میدهند. اکثر ساعتها حداقل عقربه ساعتشمار و دقیقهشمار را دارند.
۱۳. سوپاپ خروج هلیوم (Helium Escape Valve)
ویژگی ساعتهای غواصی حرفهای. وقتی فشار داخل ساعت در عمق زیاد از فشار بیرون بیشتر شود، این سوپاپ خودکار باز میشود تا گاز هلیوم خارج شود و شیشه ساعت نترکد.
۱۴. ایندکسها (Indexes)
نشانگرهای برجسته (اعداد یا خطوط) که روی صفحه چسبانده یا میخ شدهاند تا ساعات و دقایق را نشان دهند.
۱۵. سنگ قیمتی یا جواهر (Jewel)
در موتور ساعتهای مکانیکی، از یاقوتهای مصنوعی کوچک (Rubies) به عنوان یاتاقان (Bearing) استفاده میشود تا اصطکاک بین چرخدندهها کاهش یابد. (تعداد جواهر بیشتر لزوماً به معنی گرانتر بودن ساعت نیست).
۱۶. لاگ یا پایه بند (Lugs)
چهار زائدهای که از بالا و پایین قاب ساعت بیرون زدهاند و بند ساعت به آنها متصل میشود.
۱۷. موتور (Movement)
قلب تپنده ساعت که داخل قاب قرار دارد و نیروی لازم برای حرکت عقربهها را تامین میکند (مکانیکی، اتوماتیک یا کوارتز).
۱۸. قفل سگکی (Pin Buckle)
روش سنتی بستن بند (مثل کمربند) که میخ قفل داخل سوراخهای بند چرمی یا پلاستیکی میرود.
۱۹. پوشر یا دکمه فشاری (Pushers)
دکمههایی در کنار قاب (معمولاً بالا و پایین دسته کوک) که عملکردهای خاصی مثل شروع و توقف کرنوگراف را کنترل میکنند.
۲۰. روتور یا لنگر (Rotor)
وزنهای نیمدایرهای که فقط در ساعتهای اتوماتیک وجود دارد. با حرکت دست شما میچرخد و نیروی جاذبه را به انرژی کوک ساعت تبدیل میکند.
۲۱. بند (Strap)
اگر بند ساعت فلزی نباشد (چرم، لاستیک، برزنت و…) به آن Strap میگویند.
۲۲. زیر-صفحه (Subdial)
دایرههای کوچکی داخل صفحه اصلی که اطلاعاتی مثل ثانیهشمار جداگانه یا دقیقههای کرنوگراف را نشان میدهند.
۲۳. سوپر لومینوا (SuperLuminova)
مادهای شبتاب که روی عقربهها و ایندکسها زده میشود. نور را جذب کرده و در تاریکی میدرخشد تا بتوانید ساعت را بخوانید.
کلام آخر: دانش، کلید خرید هوشمندانه
حالا که با زبان تخصصی ساعتها آشنا شدید، میتوانید با دید بازتری به ویترین ساعتها نگاه کنید. چه به دنبال یک ساعت غواصی با “بزل چرخشی” باشید و چه یک ساعت مجلسی با “شیشه سافایر”، ما در گالری علیرضا ساعتچی آمادهایم تا بهترین گزینهها را به شما معرفی کنیم.